نقد شعر کالج-بلور اشرف

از حرفي بي سر
سر مي كشم
و از سر بازش
مي پرم به ديگري
چرا از از سر
دوباره برگشت مي خورم هي
به ادامه ي حرف
كه بيرون شده از سر
و از در جلويي
كه آقاي ايستاده
كليد مي چرخاند باز
از دستي كه گرفته ام مي پرم
و لبخند مي برم از در
جوري كه كج شود ابرو
و با نشاني كه گرفته ام باز
باريك از لاي انگشتش جدا مي شوم
بسته مي شود در
اين بار چندم است
كه برگشت خورده ام


ايوب احرارى

گاهى شاعر براي بيان ذهنيت خود از اشيا كمك مى گيرد و تفكرش را از زبان اشيا به تصوير مى كشد و شي، راوى شعر مى شود. به‌نظر مى‌رسد مولف، قلم را جانشين خود كرده و مضمون شعر را كه نوشتن نامه است، بدست او سپرده. پس قلم و نوشتن دال و نامه مدلول اين شعر مى تواند باشد. موتيف مقيد اثر كه نوشتن نامه و تكرار مضمون آن می ‌باشد، ممكن است نشان دهنده ی نگرانى شاعر در انتخاب مضمون صحيح و درست براي گيرنده باشد و يا اضطراب و وسواس او در بيان حرفهايش با معشوق خود يا گيرنده نامه كه مولف را مجبور به تغيير و دوباره نويسي هر سطر مى كند. قلم در اين شعر، حس و حال خود را در هنگام نگارش روايت كرده و راوى شعر است .
براى بررسى بيشتر آن را اپيزودبندى مى كنيم:

اپيزود ١)
از سر بي حرفي
سر مى كشم
و از سر بازش
مى پرم به ديگرى

در اين جا راوى كه قلم است با توجه به نشانه هاى موجود، حس و حال بي حوصله گى يا خستگى خود را بازگو مى كند و تاكيد به تكرار نوشتن هاي مجدد مى نماید كه هر بار، تا جايي آن را ادامه داده اما باز به سر سطر بر مى گردد كه شايد بتواند به نتيجه دلخواهش در نگارش نامه برسد، اما هر بار شکست می خورد. هم چنين در اين اپيزود به كار بردن كلمه "سر" كه چند واژگانى و داراى چند معناست، قابل توجه می باشد.

اپيزود ٢)
چرا از از سر
دوباره برگشت مى خورم هي
به ادامه ى حرف
كه بيرون شده از سر

در سطر اول اين اپيزود، "از" كلمه ى هم نويس می باشد كه ممكن است راوى، جمله اى را در نامه تا "چرا از "... ادامه داده اما باز هم "از سر" خط شروع به دوباره نويسى كرده است. در سطر هاي ديگر اين اپيزود با توجه به نشانه هاى موجود مانند :
" دوباره برگشت مى خورم هى"
و
"كه بيرون شده از سر"
راوى دچار عدم تمركز است كه ناشي از اضطراب اوست و بارها دوباره نويسى مى كند. آوردن واژه ی "هى " در اين جا نشان دهنده ی "تكرار" است .

اپيزود ٣)
و از در جلويي
كه آقايي ايستاده
كليد مى چرخاند باز

در اين اپيزود راوى، نامه را پست كرده و نامه در دستان پستچى پشت درب در انتظار گيرنده است. نشانه ی "در جلويى" مي تواند منزل گيرنده باشد كه در را براى گرفتن نامه باز مى كند.

اپيزود ٤)
از دستي كه گرفته ام مى پرم
و لبخند مى برم از در
جورى كه كج شود ابرو

اين اپيزود كه ادامه ى اپيزود ٣ است، به مخاطب نشان مى دهد كه گيرنده، نامه را دريافت كرده است. (دست به دست شدن نامه بين پستچى و گيرنده) "مى پرم " در اين جا، باز شدن نامه است كه به بال پرواز تشبيه شده و جانشين باز شدن نامه شده است(جانشينى). مولف هم چنين احساس حاصل از دريافت نامه را به تصوير كشيده و با نشانه هايى مانند "لبخند"، "كج شود ابرو" مخاطب را براى كشف اين حس راهنمايي مى كند كه ابتدا لبخند و بعد تغيير حالت صورت از خوشحالى به ناراحتى را به تصوير كشيده است.

اپيزود ٥)
و با نشانى كه گرفته ام باز
باريك از لاى انگشتش جدا مى شوم
بسته مى شود

در اين جا مضمون شعر هم چنان ادامه اپيزودهاى قبل است."و با نشانى كه گرفته ام باز" نشان دهنده ي اين است كه گيرنده، نامه را بدون نوشتن جواب در پاكت نامه مى گذارد و به آدرس فرستنده برگشت مى دهد.

اپيزود ٦)
اين بار چندم است
كه بر گشت خورده ام

اين اپيزود روايت از تكرار دارد. تكرار يك نامه نگارى بى جواب.
دراين شعر اپيزودها داراي ارتباط طولي هستند. در كل شعر از عهده ی مضمون بر آمده است و با توجه به نشانه هاى موجود در آن، مخاطب را با خود همراه مي كند. پيشنهادي كه براي مولف مى توان داشت، حذف سطر پنجم (چرا از از سر) شعر است كه بودنش در شعر ضرورى به نظر نمى رسد و از تكرار"از سر" هم كاسته مى شود كه در سطر هشت مجددن بكار گرفته شده. "كه بيرون شده از سر" در هشت سطر اول پنج بار بازى زبانى با واژه "سر" بكار رفته و حرف اضافه "از" نه بار در يك شعر نوزده سطرى استفاده شده است.


دیدگاه خود را ثبت کنید



* وارد کردن ایمیل اجباری است.بدرستی ایمیل راوارد کنید.
* وارد کردن نام اجباری است.بدرستی نام راوارد کنید.
* وارد کردن متن اجباری است. متن دیدگاه راوارد کنید.